Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

ASAT (aspartaataminotransferase): normaalwaarde en wat een verhoging betekent

ASAT, voluit aspartaataminotransferase, is een enzym: een eiwit dat cellen helpt om een bepaalde stof om te zetten in een andere stof. Het enzym zit vooral in de lever en in hart- en skeletspieren, en zolang die cellen heel zijn, is de hoeveelheid in het bloed laag.

Bij beschadiging van lever- of spiercellen komt ASAT vrij in het bloed en stijgt de waarde; een lage waarde valt voor volwassenen bij de laboratoria binnen het bereik. Hoeveel ASAT er in het bloed zit, is alleen met bloedonderzoek vast te stellen.

De ASAT-uitslag wordt gegeven in units per liter (U/l). Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U publiceren voor volwassenen een bovengrens van 35 U/l voor mannen en 31 U/l voor vrouwen.

Richttijd 24 uur, schatting Richttijd: maximaal 24 uur na bloedafname (schatting).

ASAT is een enzym uit lever- en spiercellen dat in het bloed komt als die cellen beschadigd raken. Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U hanteren voor volwassenen dezelfde bovengrens: 35 U/l voor mannen en 31 U/l voor vrouwen.

  • Bij geringe leverschade is ALAT volgens de NVKC groter dan ASAT; bij ernstiger schade aan de levercellen is ASAT groter.
  • Hemolyse, het kapotgaan van rode bloedcellen, geeft volgens Star-SHL een vals verhoogde uitslag, omdat de ASAT-concentratie in een rode bloedcel ongeveer 10 keer hoger is dan in serum.
  • ASAT wordt volgens de NVKC meestal samen met ALAT, alkalische fosfatase en bilirubine bepaald.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
12 53 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Man · 1–5 jaar 24–53 u/l
24 53
Man · 6–12 jaar 19–42 u/l
19 42
Man · 13–18 jaar 14–39 u/l
14 39
Man · 19 jaar en ouder 14–43 u/l
14 43
Vrouw · 1–5 jaar 23–49 u/l
23 49
Vrouw · 6–12 jaar 15–46 u/l
15 46
Vrouw · 13–18 jaar 12–33 u/l
12 33
Vrouw · 19 jaar en ouder 13–38 u/l
13 38
12 53 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Bespreek je uitslag voor uitleg en behandelbeslissingen met je huisarts.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat Nederlandse laboratoria hanteren

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Man 0–35 U/l
0 35
Star-shl · Vrouw 0–31 U/l
0 31
Unilabs · Man · 19 jaar en ouder 0–35 U/l
0 35
Unilabs · Vrouw · 19 jaar en ouder 0–31 U/l
0 31
Certe · Man · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 35 U/L
35
Certe · Vrouw · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 31 U/L
31
Diagnostiek voor U · Man · een grens, geen bereik < 35 U/L
35
Diagnostiek voor U · Vrouw · een grens, geen bereik < 31 U/L
31
0 38,5 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat deze test meet

De ASAT-test meet hoeveel van het enzym aspartaataminotransferase in het bloed zit, in units per liter (U/l). Unilabs noemt hetzelfde enzym ook GOT.

Volgens de NVKC wordt ASAT meestal samen aangevraagd met andere levertests, zoals alkalische fosfatase, ALAT en bilirubine. De verhouding tussen ASAT en ALAT geeft volgens de NVKC informatie over de ernst van een afwijking. ASAT zit volgens de NVKC vooral in de mitochondriën, de kleine energiecentrales binnen de cel, die pas bij ernstiger celschade kapotgaan.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): waarom deze waarde ertoe doet

Een verhoogde ASAT wijst op beschadigde cellen, maar niet altijd op de lever: volgens een overzichtsartikel uit 2017 is ASAT weinig specifiek, omdat het ook ruim aanwezig is in spieren en rode bloedcellen. Naast leverziekte kan een verhoging volgens dat artikel ook komen door spierziekten, spierafbraak door zware inspanning en het kapotgaan van rode bloedcellen.

Star-SHL schrijft dat de ASAT-concentratie in een rode bloedcel ongeveer 10 keer hoger is dan in serum, en dat hemolyse, het kapotgaan van rode bloedcellen, tot vals verhoogde uitslagen leidt. Een Britse richtlijn uit 2018 noemt ALAT de meer leverspecifieke waarde, terwijl ASAT bij alcoholgerelateerde leverziekte een gevoeligere aanwijzing kan zijn.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Uitslag
Richttijd: maximaal 24 uur na bloedafname (schatting).
In welke test
Volledig bloedonderzoek · €199,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo bereid je je voor

  1. Geen zware training vooraf

    Nodig

    Doe in de 48 uur vóór de afname geen zware training, lange duurinspanning of iets waarvan je buiten adem raakt. Gewoon wandelen mag.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wanneer is meten zinvol?

ASAT wordt volgens de NVKC aangevraagd wanneer een arts leverschade vermoedt. De NVKC noemt als klachten die op leverschade kunnen wijzen donkere urine, misselijkheid, overgeven, een opgezwollen buik, plotseling aankomen in gewicht en buikpijn.

Volgens Thuisarts controleert de huisarts de levertests soms ook zonder klachten, bijvoorbeeld bij medicijnen die schade aan de lever kunnen geven.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Bij volwassenen is een lage ASAT bij Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U geen afwijking, omdat de ondergrens voor volwassenen 0 U/l is of ontbreekt. Volgens de NVKC kan de ASAT-waarde tijdens een zwangerschap verlaagd zijn.

Hoge waarden

Een ASAT boven 35 U/l bij volwassen mannen of 31 U/l bij volwassen vrouwen kan wijzen op beschadigde lever- of spiercellen, of op hemolyse, het kapotgaan van rode bloedcellen, die volgens Star-SHL een vals verhoogde uitslag geeft. Bij een acute spierafbraak is ASAT volgens een overzichtsartikel uit 2017 eerst meer dan 3 keer zo hoog als ALAT, en na een paar dagen nadert die verhouding 1, omdat ASAT sneller daalt.

Volgens Thuisarts is een afspraak bij de huisarts nodig bij een gele huid of geel oogwit, lichtgrijze ontlasting, donkere urine zoals sterke thee, pijn rechtsboven in de buik, een buik die steeds dikker wordt, onverklaard afvallen of steeds zieker worden.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Zwangerschap

    Tijdens een zwangerschap kan ASAT lager zijn.

Wat de waarde verhoogt

  • Leverontsteking (hepatitis)

    Bij een leverontsteking, al dan niet door een virus, kan ASAT maanden verhoogd blijven.

  • Overmatig alcoholgebruik

    Alcohol kan de lever beschadigen, waarna ASAT uit de levercellen in het bloed komt.

  • Geneesmiddelen

    Sommige geneesmiddelen kunnen leverschade geven en zo ASAT verhogen.

  • Spierschade

    ASAT zit ook in hart- en skeletspieren; bij spierschade is ASAT hoger dan ALAT.

  • Kapotte rode bloedcellen in de buis

    Een rode bloedcel bevat ongeveer 10 keer zoveel ASAT als serum, dus bloed dat in de buis is beschadigd geeft een vals verhoogde uitslag.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): leefstijl en deze waarde

Bij een licht verhoogde ASAT zonder duidelijke oorzaak kan de huisarts volgens Thuisarts een paar weken afwachten en daarna opnieuw bloed onderzoeken, als iemand niet echt ziek is. Bij alcoholgebruik adviseert Thuisarts daar een tijd mee te stoppen, zodat de huisarts na een paar weken kan zien of de levertests beter zijn.

Bij overgewicht adviseert Thuisarts af te vallen met gezond eten en meer bewegen, omdat dat het vet in de lever vermindert. Volgens Thuisarts is het verstandig ook medicijnen, kruiden en vitamines uit de winkel met de huisarts te bespreken.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): veelgestelde vragen

Kan sporten de ASAT-waarde verhogen?

Ja, zware spierinspanning kan ASAT verhogen. In een Zweedse studie deden 15 gezonde mannen die matig actief waren maar geen gewichtheffen gewend waren een uur gewichtheffen; hun ASAT en ALAT bleven daarna minstens 7 dagen verhoogd, terwijl bilirubine, gamma-GT en alkalische fosfatase binnen het normale bereik bleven.

Wat betekent een ASAT die hoger is dan ALAT?

Een ASAT die hoger is dan ALAT past volgens de NVKC bij ernstiger leverschade en ook bij schade aan hart- of skeletspieren. Een overzichtsartikel uit 2017 noemt een ASAT die 2 keer zo hoog is als ALAT of meer een aanwijzing die een arts sterk aan leverschade door alcohol moet doen denken.

Kan ASAT normaal zijn bij een ernstige leverziekte?

Ja, volgens een Britse richtlijn uit 2018 kunnen ASAT en ALAT allebei normaal zijn, zelfs bij levercirrose, afstervend leverweefsel. Volgens die richtlijn blijft de verhouding tussen ASAT en ALAT bij volwassenen bruikbaar om het risico op leverfibrose in te schatten, ook als beide waarden binnen het normale bereik vallen.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  6. NVKC, Alles over testen: ASAT, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Richttijd 48 uur, schatting

Volledig bloedonderzoek

Twintig waarden uit één afname: lever, nieren, vetten, suiker, bloedbeeld, schildklier, ijzer en ontsteking.

ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Alkalische Fosfatase Gamma-GT Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol Totaal HDL Cholesterol LDL Cholesterol Triglyceriden Glucose (Nuchter) Hemoglobine Hematocriet Erythrocyten Leukocyten MCV Trombocyten TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Ferritine CRP (C-Reactief Proteïne)
€199,-

Uitslag zonder beoordeling door een arts

Je ontvangt je waarden met eenheid en referentiebereik. Een beoordeling door een arts hoort niet bij deze site. Bespreek je uitslag voor uitleg en behandelbeslissingen met je huisarts.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase)

€9,-