Anti-CCP: de antistoffen bij reumatoïde artritis en wat een positieve uitslag betekent
Anti-CCP zijn antistoffen die het afweersysteem volgens de NVKC bij reumatoïde artritis, een ontstekingsproces, maakt tegen lichaamseigen eiwitten met veel citrulline; voluit heten ze antistoffen tegen cyclische gecitrullineerde peptiden. Bij reumatoïde artritis verandert volgens de NVKC de structuur van eiwitten doordat er citrulline aan wordt gekoppeld. Gewoonlijk maakt het afweersysteem volgens de NVKC antistoffen om ziekteverwekkers onschadelijk te maken, maar bij reumatoïde artritis leiden deze antistoffen volgens de NVKC tot een ziektebeeld.
Als anti-CCP in het bloed wordt aangetoond, betekent dit volgens de NVKC in bijna alle gevallen dat de patiënt reumatoïde artritis heeft of zal gaan ontwikkelen. Volgens het NHG heeft de helft van de patiënten met reumatoïde artritis geen anti-CCP. Alleen een bloedtest laat zien of anti-CCP aanwezig is.
Star-SHL noemt een anti-CCP onder 7 IU/ml negatief, 7 tot 10 IU/ml dubieus en boven 10 IU/ml positief. Unilabs hanteert onder 7 kU/l, Certe 0 tot 10 [arb'U]/mL en Diagnostiek voor U onder 5 U/mL.
Richttijd maximaal 72 uur, schatting Richttijd: maximaal 72 uur na bloedafname (schatting).
Anti-CCP zijn antistoffen tegen lichaamseigen eiwitten met citrulline, en deze antistoffen zijn volgens het NHG geassocieerd met reumatoïde artritis. Een aangetoonde anti-CCP betekent volgens de NVKC in bijna alle gevallen dat de patiënt reumatoïde artritis heeft of zal ontwikkelen.
- Star-SHL noemt een anti-CCP onder 7 IU/ml negatief en boven 10 IU/ml positief; Unilabs hanteert onder 7 kU/l, Certe 0 tot 10 [arb'U]/mL en Diagnostiek voor U onder 5 U/mL.
- De helft van de patiënten met reumatoïde artritis heeft volgens het NHG geen anti-CCP, en daarom is de test volgens het NHG ongeschikt als screeningsinstrument.
- Anti-CCP kan volgens de NVKC al enige jaren aantoonbaar zijn voordat er reumatische klachten ontstaan.
Anti-CCP: wat Nederlandse laboratoria hanteren
Er is geen landelijk afgesproken referentiewaarde; dit is wat afzonderlijke laboratoria publiceren.
| Laboratorium | Groep | Referentiewaarde (IU/ml) | Verhouding op schaal |
|---|---|---|---|
| Star-shl | · Iedereen · een grens, geen bereik · negatief | < 7 IU/ml |
7
|
| Star-shl | · Iedereen · dubieus | 7–10 IU/ml |
7 10
|
| Star-shl | · Iedereen · een grens, geen bereik · positief | > 10 IU/ml |
10
|
| Unilabs | · Iedereen · een grens, geen bereik | < 7 kU/l kU/l | |
| Certe | · Iedereen | 0–10 [arb'U]/mL [arb'U]/mL | |
| Diagnostiek voor U | · Iedereen · een grens, geen bereik | < 5 U/mL U/mL |
Bron: Star-shl
Bron: Unilabs
Bron: Certe
Bron: Diagnostiek voor U
Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.
Anti-CCP: wat deze test meet
De anti-CCP-test bepaalt volgens de NVKC of en in welke mate er antistoffen tegen het eiwit CCP (cyclische citrulline peptide) in het bloed aanwezig zijn. De vier laboratoria geven de uitslag elk in een eigen eenheid: IU/ml bij Star-SHL, kU/l bij Unilabs, [arb'U]/mL bij Certe en U/mL bij Diagnostiek voor U. Star-SHL en Certe vermelden FEIA, een fluorescentie-enzymimmunoassay, als methode, en Unilabs ELiA.
Anti-CCP: waarom deze waarde ertoe doet
Anti-CCP is volgens de NVKC met name nuttig om reumatoïde artritis in een vroeg stadium vast te stellen: soms zijn de klachten nog niet erg duidelijk, en dan kan de test extra informatie geven om in een vroeg stadium met een gerichte behandeling te kunnen beginnen. Volgens het NHG is het meten van anti-CCP een zeer specifieke test voor reumatoïde artritis, met in verschillende onderzoeken een sensitiviteit tussen 50 en 70% en een specificiteit tussen 95 en 97%.
Anti-CCP: zo verloopt het bloedonderzoek
- Verwijzing
- Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
- Afname
- Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
- Uitslag
- Richttijd: maximaal 72 uur na bloedafname (schatting).
- Waar
- 650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties
Anti-CCP: wanneer is meten zinvol?
De anti-CCP-test wordt volgens de NVKC gebruikt als hulpmiddel om de diagnose reumatoïde artritis te stellen, en samen met deze test is volgens de NVKC ook de bepaling van de reumafactor (RF) belangrijk. Volgens het NHG moet de test alleen worden ingezet als er op basis van lichamelijk onderzoek, de anamnese (het gesprek over de klachten) en het beloop van de klachten al een gerede verdenking op reumatoïde artritis bestaat. Omdat verwijzing naar een reumatoloog dan toch al aan de orde is, heeft de anti-CCP-test volgens het NHG geen plaats in de diagnostiek van reumatoïde artritis in de huisartsenpraktijk.
Anti-CCP: klachten bij een te hoge of te lage waarde
Lage waarden
Een negatieve anti-CCP betekent volgens de NVKC dat het bloed van de patiënt geen antistoffen tegen CCP bevat, maar het kan zijn dat de patiënt toch reumatoïde artritis heeft. In dat geval laat een arts volgens de NVKC nog wel eens een reumafactortest uitvoeren: bij een klein aantal patiënten met reuma is anti-CCP niet aantoonbaar en de reumafactor wel positief.
Hoge waarden
Een positieve anti-CCP betekent volgens de NVKC in bijna alle gevallen dat de patiënt reumatoïde artritis heeft of zal gaan ontwikkelen. Het NHG haalt een systematische review van Avouac en anderen aan, waarin anti-CCP de toekomstige ontwikkeling van reumatoïde artritis in hoge mate bleek te kunnen voorspellen, zowel bij gezonde personen als bij patiënten met een ongedifferentieerde artritis, een gewrichtsontsteking zonder vaste diagnose. Bij reumatoïde artritis zijn volgens Thuisarts de gewrichten ontstoken, bijvoorbeeld in handen, polsen, voeten of enkels, en ze worden dik en pijnlijk. De stijfheid bij reumatoïde artritis is volgens Thuisarts het ergst 's ochtends bij het opstaan, of bij weer gaan bewegen na een tijdje zitten of liggen, en kan een paar uur duren.
Anti-CCP: oorzaken van een te lage of te hoge waarde
Wat de waarde verhoogt
-
Reumatoïde artritis
Aangetoonde anti-CCP betekent in bijna alle gevallen dat de patiënt reumatoïde artritis heeft of zal gaan ontwikkelen.
-
Reumatoïde artritis die zich nog gaat ontwikkelen
Anti-CCP kan al enige jaren aantoonbaar zijn voordat er reumatische klachten ontstaan.
Anti-CCP: leefstijl en deze waarde
Een positieve anti-CCP bespreekt u met uw huisarts. Bij een vermoeden van reumatoïde artritis verwijst de huisarts volgens het NHG op korte termijn naar de reumatoloog, voor een vroege behandeling met DMARD's, ziekteremmende antireumatische medicijnen. Roken maakt reumatoïde artritis volgens Thuisarts vaak erger, waardoor iemand met reumatoïde artritis meer klachten en meer schade aan de gewrichten kan krijgen.
Anti-CCP: veelgestelde vragen
Is anti-CCP hetzelfde als de reumafactor?
Nee, anti-CCP en de reumafactor zijn verschillende antistoffen. De reumafactor is volgens het NHG een antistof tegen het Fc-fragment van immunoglobulinen, terwijl anti-CCP zich volgens de NVKC richt tegen lichaamseigen eiwitten met veel citrulline. De reumafactortest is volgens de NVKC veel minder specifiek voor reumatoïde artritis.
Kan anti-CCP positief zijn zonder klachten?
Ja, anti-CCP kan volgens de NVKC al enige jaren in het bloed aantoonbaar zijn voordat er reumatische klachten ontstaan.
Is anti-CCP geschikt als screeningstest?
Nee, de anti-CCP-test is volgens het NHG ongeschikt als screeningsinstrument, omdat de sensitiviteit relatief laag is: de helft van de patiënten met reumatoïde artritis heeft geen anti-CCP.
Anti-CCP: bronnen
- Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
- Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
- Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
- Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
- NVKC, Alles over testen: Anti-CCP, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-15 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl
Uitslag zonder beoordeling door een arts
Je ontvangt je waarden met eenheid en referentiebereik. Een beoordeling door een arts hoort niet bij deze site. Bespreek je uitslag voor uitleg en behandelbeslissingen met je huisarts.
Anti-CCP
€52,-