Varicella zoster antistoffen (VZV-IgG): wat de uitslag zegt over waterpokken en gordelroos
Varicella zoster antistoffen zijn afweerstoffen die het lichaam maakt na een infectie met het varicellazostervirus (VZV), het virus dat waterpokken veroorzaakt en ook gordelroos. Na het doormaken van de eerste infectie ontstaat volgens de LCI-richtlijn van het RIVM immuniteit. Het virus zelf blijft volgens dezelfde richtlijn na de infectie latent, dus zonder klachten, aanwezig in de sensibele ganglia, zenuwknopen bij het ruggenmerg.
Zonder antistoffen kan iemand volgens Thuisarts nog waterpokken krijgen, en wie ouder is dan 11 jaar kan daar volgens Thuisarts erg ziek van worden. Bij oudere personen en bij personen met een verminderde afweer kan het virus volgens de LCI-richtlijn opnieuw actief worden als gordelroos. Alleen een bloedtest laat zien of de antistoffen aanwezig zijn: volgens de LCI-richtlijn heeft onderzoek laten zien dat 43 tot 75 procent van de volwassenen zonder bekende waterpokken toch antistoffen heeft.
Diagnostiek voor U noemt een VZV-IgG onder 150 mIU/mL negatief. Volgens de LCI-richtlijn ligt de afkapwaarde voor immuniteit tegen VZV op 100 IU/l of 150 IU/l, afhankelijk van de gebruikte test en het standaardserum.
Richttijd 48 uur, schatting Richttijd: maximaal 48 uur na bloedafname (schatting).
Varicella zoster IgG zijn antistoffen tegen het varicellazostervirus, het virus van waterpokken en gordelroos, en volgens de LCI-richtlijn toont hun aanwezigheid een doorgemaakte infectie aan. Wie antistoffen heeft, kan volgens Thuisarts geen waterpokken meer krijgen.
- Diagnostiek voor U noemt een VZV-IgG onder 150 mIU/mL negatief; de LCI-richtlijn noemt een afkapwaarde voor immuniteit van 100 IU/l of 150 IU/l, afhankelijk van de test en het standaardserum.
- Een negatieve voorgeschiedenis voor waterpokken laat volgens de LCI-richtlijn bij volwassenen in 43 tot 75 procent van de gevallen toch VZV-antistoffen zien.
- Bij zwangeren met een negatieve of onduidelijke voorgeschiedenis wordt volgens de LCI-richtlijn sterk aanbevolen om in het eerste trimester de serostatus voor VZV te controleren.
Varicella Zoster: wat Nederlandse laboratoria hanteren
Er is geen landelijk afgesproken referentiewaarde; dit is wat afzonderlijke laboratoria publiceren.
| Laboratorium | Groep | Referentiewaarde (mIU/mL) | Verhouding op schaal |
|---|---|---|---|
| Diagnostiek voor U | · Iedereen · een grens, geen bereik · negatief | < 150 mIU/mL |
150
|
Bron: Diagnostiek voor U
Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.
Varicella Zoster: wat deze test meet
De varicella zoster test meet IgG-antistoffen tegen het varicellazostervirus in serum, het vocht dat overblijft als bloed is gestold; IgG staat voor immunoglobuline G. Volgens de LCI-richtlijn toont de aanwezigheid van virusspecifieke IgG-antistoffen in serum een doorgemaakte infectie aan. Diagnostiek voor U geeft de uitslag in mIU/mL en meet op een Liaison-analyser. Unilabs vermeldt bij deze bepaling geen referentiewaarde en laat haar uitvoeren door regionale laboratoria voor medische microbiologie.
Varicella Zoster: waarom deze waarde ertoe doet
Varicella zoster antistoffen laten zien of iemand waterpokken heeft doorgemaakt, en dat telt omdat personen vanaf 12 jaar volgens de LCI-richtlijn een grotere kans op complicaties hebben dan personen jonger dan 12 jaar. Zwangeren met een eerste VZV-infectie hebben volgens de LCI-richtlijn een sterk verhoogd risico op complicaties, en ook bij het ongeboren kind kunnen dan complicaties optreden. Een negatieve voorgeschiedenis is daarbij geen betrouwbare maat: die laat volgens de LCI-richtlijn bij volwassenen in 43 tot 75 procent van de gevallen toch antistoffen zien, terwijl een positieve voorgeschiedenis volgens dezelfde richtlijn bijna 100 procent betrouwbaar is.
Varicella Zoster: zo verloopt het bloedonderzoek
- Verwijzing
- Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
- Afname
- Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
- Uitslag
- Richttijd: maximaal 48 uur na bloedafname (schatting).
- Waar
- 650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties
Varicella Zoster: wanneer is meten zinvol?
Wie niet weet of hij of zij waterpokken heeft gehad, kan volgens Thuisarts met een varicella zoster bepaling laten zien of de ziekte is doorgemaakt. Bij zwangeren met een negatieve of onduidelijke voorgeschiedenis wordt volgens de LCI-richtlijn sterk aanbevolen om in het eerste trimester de serostatus voor VZV, de aan- of afwezigheid van antistoffen, te controleren. Zorgmedewerkers op afdelingen met een risico dienen volgens de LCI-richtlijn bij aanstelling op VZV-antistoffen gescreend te worden als hun voorgeschiedenis negatief of twijfelachtig is, of als ze buiten West-Europa zijn opgegroeid.
Varicella Zoster: klachten bij een te hoge of te lage waarde
Lage waarden
Een negatieve varicella zoster uitslag betekent dat de gemeten IgG onder de afkapwaarde voor immuniteit ligt, die volgens de LCI-richtlijn per test 100 IU/l of 150 IU/l is. Wie geen antistoffen heeft, kan volgens Thuisarts nog wel waterpokken krijgen. Waterpokken geeft volgens Thuisarts op het hele lichaam jeukende vlekjes, blaasjes en korstjes. Wie ouder is dan 11 jaar of heel weinig afweer heeft, kan volgens Thuisarts erg ziek worden van waterpokken.
Hoge waarden
Aangetoonde varicella zoster IgG betekent volgens de LCI-richtlijn een doorgemaakte infectie, en wie antistoffen heeft, kan volgens Thuisarts geen waterpokken meer krijgen. Het virus blijft wel in het lichaam, en bij oudere personen en personen met een verminderde afweer kan het volgens de LCI-richtlijn opnieuw actief worden als gordelroos. Gordelroos geeft volgens Thuisarts jeuk, pijn, vlekjes en blaasjes, meestal aan één kant van het lichaam, en de kans erop is volgens Thuisarts het grootst boven de 60 jaar.
Varicella Zoster: oorzaken van een te lage of te hoge waarde
Wat de waarde verlaagt
-
Nooit waterpokken doorgemaakt
Met bloedonderzoek op antistoffen is te zien of iemand waterpokken heeft gehad; wie geen antistoffen heeft, kan nog wel waterpokken krijgen.
-
Opgegroeid in de (sub)tropen
In gebieden met een gematigd klimaat heeft meer dan 95 procent van de 12-jarigen waterpokken doorgemaakt, terwijl in de (sub)tropen het aandeel met antistoffen op 12-jarige leeftijd lager ligt.
Wat de waarde verhoogt
-
Doorgemaakte waterpokken
Na het doormaken van de eerste VZV-infectie ontstaat immuniteit, en virusspecifieke IgG-antistoffen in serum tonen een doorgemaakte infectie aan.
-
Een kind in het gezin dat waterpokken doormaakte
Volgens de LCI-richtlijn voorspelt het doormaken van waterpokken bij kinderen binnen het gezin, bij reële blootstelling in die periode, ook dat de ouders antistoffen hebben (Linder 2001).
Varicella Zoster: leefstijl en deze waarde
Een negatieve varicella zoster uitslag bespreekt u met uw huisarts. Een zwangere die nooit waterpokken heeft gehad en in de buurt is geweest van iemand met waterpokken of gordelroos, belt volgens Thuisarts direct de verloskundige of huisarts. Waterpokkenvaccinatie is volgens de LCI-richtlijn niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.
Varicella Zoster: veelgestelde vragen
Kun je waterpokken twee keer krijgen?
Wie waterpokken heeft gehad, een infectie met het varicellazostervirus, kan het volgens Thuisarts niet nog een keer krijgen. Zuigelingen die waterpokken doormaken in hun eerste 6 levensmaanden, als ze relatief beschermd zijn door antistoffen van hun moeder, kunnen volgens de LCI-richtlijn geen goede eigen immuniteit opbouwen, en zij kunnen op latere leeftijd opnieuw besmet raken en dan waterpokken doormaken, of gordelroos als het virus opnieuw actief wordt.
Hoe wordt een actieve waterpokken of gordelroos vastgesteld?
Waterpokken en gordelroos, de twee ziekten van het varicellazostervirus, zijn volgens de LCI-richtlijn in de meeste gevallen een klinische of visuele diagnose, en bij twijfel is een PCR-test op vocht uit een blaasje de eerste keuze. De rol van antistoffenonderzoek bij een vermoede acute infectie of reactivatie is volgens de LCI-richtlijn beperkt, door de beperkte gevoeligheid en specificiteit van een IgM-bepaling.
Hoeveel mensen in Nederland hebben antistoffen tegen waterpokken?
Ongeveer 95 procent van de Nederlanders van 0 tot 79 jaar had in onderzoek in de algemene Nederlandse bevolking antistoffen tegen het varicellazostervirus, zo vermeldt de LCI-richtlijn (94,6% in het Pienter 2-onderzoek van 2006-2007).
Varicella Zoster: bronnen
- Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
- NHG, Thuisarts: Ik ben in de buurt geweest van iemand met waterpokken of gordelroos, thuisarts.nl, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl
- RIVM, LCI-richtlijn Waterpokken, lci.rivm.nl, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) lci.rivm.nl
Uitslag zonder beoordeling door een arts
Je ontvangt je waarden met eenheid en referentiebereik. Een beoordeling door een arts hoort niet bij deze site. Bespreek je uitslag voor uitleg en behandelbeslissingen met je huisarts.
Varicella Zoster
€49,-